Zelfdoding, mag dat?

07 oktober 2009

Veel mensen hebben hier een stevig oordeel over, de meeste zonder dat ze zelf voor deze keuze komen te staan. Langs de lijn je mening geven is nogal anders dan in het veld liggen en niet meer kunnen spelen. Wat vind je principieel van zelfdoding, in vergelijk met de doodstraf bijvoorbeeld? En als het mag, waar ligt de grens?

Heb je trouwens zelf wel eens overwogen (geprobeerd) er een eind aan te maken? Dat is nog wel het grootste taboe, toegeven dat je wel eens hebt gedacht aan eruit te stappen. Ik ben niet op de hoogte van cijfers hieromtrent, maar schat in dat heel heel veel mensen er wel eens aan gedacht hebben.

Wat zou iemand ervan vinden als je dit toegeeft? Zal die denken, wat moedig of stoer? Verdien je respect als je je kwetsbaar opstelt en het bespreekbaar maakt? Hoe zal die persoon jou beoordelen vanaf dat moment, weldoordacht of labiel? Zal wat je zegt nog serieus worden genomen? Krijg je nog een baan, of juist die baan?

Laten we even van de ‘gezonde mens’ afstappen en kijken naar bijvoorbeeld ouderen die terminaal zijn en lijden. Zo iemand heeft naast het leven niets meer te verliezen, grof gezegd. Een paar maanden eerder dood is nu veel minder een taboe. Er zijn mensen die er zelf om vragen. Er is familie die hiertoe besluit wanneer zelfbeschikking niet meer kan.

De vraag is in eerste instantie principieel: Mag een mens überhaupt zichzelf doden (al dan niet met hulp van)? Wacht even… waar sta je nu, langs de lijn of in het veld? Stel je eerst eens voor dat je terminaal bent, je nog maximaal drie maanden te leven hebt, en je onnoemelijke pijn hebt in je ziel (je lichaam zit al onder de morfine). Mag het?

Het dilemma is net zo lastig als bij de doodstraf. Veel mensen zijn tegen de doodstraf, maar dit principe komt onder zware druk te staan als ze zelf slachtoffer worden. Om los te komen van het individuele leed en individuele principes, hebben we normen en wetten voor onze samenleving gemaakt. Die moeten bewaken dat we beschaafd blijven.

Echter wat is beschaafd, wat zijn de ‘goede’ normen en wetten? Ben je gelovig en wil je je houden aan wat je religie predikt? Wil jij je houden aan de wet als je eigenlijk dood wilt? Wat kan een ander over jou zeggen? Krijg je straf als je het probeert en mislukt, helpt dat? Moet je dan onder de verdovende middelen gedwongen een kliniek in?

Wanneer zelfdoding toegestaan wordt, dan rijst de vraag over wanneer dat wel of niet mag. Waar ligt de grens? Hoe bewaak je die grens? Wie is de scheidsrechter? Hoe zorg je dat scheidsrechters met verschillende achtergronden objectief zijn en min of meer gelijke wedstrijden op eenzelfde wijze fluiten?

Een principieel ‘nee, zelfdoding is niet toegestaan’ is de gemakkelijkste oplossing om de ethische dilemma’s die een ‘ja, het mag’ opleveren te ontlopen. Maar het is theorie, de praktijk zal altijd anders zijn. Dus zeggen we ‘ja, het mag, mits…’ En dus blijven we zoeken naar de grens. In z’n algemeenheid en voor iedere unieke uitzondering.

Ik ga er een eind aan maken, het artikel dan. We raken denk ik nooit uitgepraat over zelfdoding. Misschien is er ook wel geen oplossing. Stop! En de mensen dan, die even in de war zijn en zichzelf willen doden zonder echt goed te hebben nagedacht? Ik zou zeggen: “Het taboe eraf en praten maar.”