Moraal en Ethiek

17 oktober 2009

“Het begrip moraal geeft de handelingen en gedragingen aan die in een maatschappelijke context als correct en wenselijk worden gezien.
Ethiek is een tak van de filosofie die zich bezighoudt met de kritische bezinning over het juiste handelen.” [bron: Wikipedia]

Je zou kunnen zeggen dat moraal praktisch is en ethiek theorie. Moraal handelen en gedrag is bijvoorbeeld vastgelegd in wetten. Individuen hebben daarnaast zekere vrijheid om moraal te handelen en zich te gedragen naar eigen inzicht. Invloed op de gangbare moraal wordt vooral uitgeoefend door filosofen, wetenschappers en politici die ethiek bedrijven.

Wat is goed? Wat zouden wij goed of slecht moeten vinden? Dit zijn centrale vragen binnen de ethiek. De filosofie van het juiste handelen. Het gaat hierbij meestal om het handelen ten opzichte van medemensen, dieren en de natuur in het algemeen. De vragen zijn specifiek zoals in de voorbeelden hieronder of algemeen zoals ‘Wat is rechtvaardigheid?’

Voorbeelden van specifieke vraagstukken:

• Mogen we euthanasie toegestaan? Mag een echtgenoot van een coma patiënt euthanasie toestaan als haar familie erop tegen is?
• Mogen we dieren doden voor hun pels? Mogen we dieren gebruiken voor testen van medicijnen?
• Mogen we abortus toestaan? Mag een vrouw van 60 jaar nog zelf kinderen baren? Mogen homo stellen kinderen opvoeden?
• Mogen we organen transplanteren? Mogen we ingrijpen in ons dna? Mogen we voedsel genetisch manipuleren?

Op enkele ethische vragen is reeds antwoord gegeven en verwerkt in onze moraal, en wettelijk vastgesteld. Niet iedereen is het daarmee eens en zowel beantwoorde als nog niet beantwoorde vragen blijven ter discussie staan. De maatschappij, onze samenleving, verandert continu en we passen onze moraal daarop aan.

Lastig wordt het wanneer een kwestie op onszelf toepasbaar wordt. Je kunt bijvoorbeeld in zijn algemeenheid vinden dat de doodstraf ontoelaatbaar is. Maar wanneer voor je neus een geliefde wordt gedood, dan kan je moraal plots veranderen. Dieren doden voor medicijnen vind je wellicht fout, maar als je kind er beter van kan worden denk je wellicht anders.

Moraal is echter pas echt een heet hangijzer wanneer mensen hun hoofd omdraaien. Willens en wetens, onbewust of gewoon zonder nadenken compleet voorbijgaan aan praktische alledaagse zaken. Ieder mens heeft een mening over wat goed is en wat fout, wat mag en wat echt niet kan. Het is best lastig hiervoor vooral naar jezelf te kijken.

Hoe verdien jij je geld? Wat moet jij daarvoor doen of laten en gaat dat ten koste van andere mensen, dieren of de natuur? Tot hoe ver vind jij dat toelaatbaar? Wat vind de samenleving daarvan? Zwijg je of voer je actie? Ben je bereid verantwoordelijkheid te nemen? Maak je bewust keuzes vanuit je eigen moraal en rekening houdend met de moraal van je omgeving?