Coachend Leiderschap

06 december 2009

De manager als coach, kan dat? Daarvoor pakken we de definitie van coaching erbij: “Coaching is een vorm van persoonlijke begeleiding op basis van een gelijkwaardige één-op-één-relatie.” En daar hebben we al direct het knelpunt. De relatie manager–medewerker is natuurlijk niet gelijkwaardig.

Een echt coachrelatie tussen manager en medewerker is een utopie. De medewerker zal zich altijd afvragen of de manager geen eigen agenda volgt. Hoe mensgericht en vriendschappelijk de manager ook is, de medewerker houdt in het achterhoofd dat aan het einde van het jaar weer beoordeeld wordt.

Is er dan geen enkele vorm van coaching door de manager mogelijk? Jawel, er is coachend leiderschap. De manager als leider hanteert dan mentoring en creëert een cultuur waarin medewerkers zich actief kunnen ontwikkelen. Hierbij wordt ook regelmatig gebruik gemaakt van interne en externe coaching.

Liever leider zijn dan manager

Een manager beheert, een leider initieert en inspireert. Een manager is met processen bezig, een leider met mensen. Leiderschap vraagt om een andere manier van in het leven staan terwijl óók gemanaged moet worden. De omslag naar leiderschap is allesbehalve simpel.

Wat in de weg zit, is doorgaans het eigen ego. Vertrouwen in plaats van controle, overzicht in plaats van keihard werken, zorgvuldig communiceren en luisteren in plaats van commanderen. Wie leider wil zijn, moet vooral leren dingen los te laten en ingesleten gedragspatronen te lijf gaan.

Mentoring door de leider

De leider draagt eigen kennis en vaardigheden over die bijdragen aan de persoonlijke ontwikkeling van de medewerkers. Bijvoorbeeld wordt een stroef lopend werkoverleg even stilgelegd en geëvalueerd. De leider kan uitleggen hoe groepsprocessen werken en de voorzittersrol laten rouleren.

De leider is een voorbeeld voor de medewerkers. Wanneer er een clean desk beleid wordt gevoerd, is het bureau van de leider uiteraard dagelijks opgeruimd. De leider zegt wat hij doet, en doet wat hij zegt. Dat ligt voor de hand, maar dit wordt niet zo maar je tweede natuur. De leider vraagt en accepteert feedback.

Persoonlijke ontwikkeling voor medewerkers

Coachend leiderschap creëert een omgeving waarin medewerkers zich kunnen ontwikkelen voor zowel de zaak als zichzelf. Op zoek gaan naar de talenten, drijfveren en competenties geeft energie en motiveert. Dit komt het werk ten goede; de huidige rol van de medewerkers en de doorstroom naar nieuwe uitdagende rollen.

De medewerkers ontwikkelen zich juist ook persoonlijk door een integrale aanpak. Inzicht in talenten en drijfveren gaat verder dan alleen de competenties voor een rol (functie) aanpakken. Medewerkers ontdekken waar hun passie ligt en welk soort werk in wat voor omgeving daar op aansluit.

De toegevoegde waarde van coaches

Thema’s als talenten, drijfveren en passie zijn werk voor specialisten, echte coaches. De leider organiseert samen met personeelszaken voor persoonlijke coaching door intern coaches op te leiden en extern coaches in te huren. Coaching is vele malen effectiever en goedkoper dan trainingen, workshops, congressen en literatuur.

Mensen zijn uniek en coaching is maatwerk. Coaching maakt mensen sterker en helpt mindere periodes verkleinen en verkorten. Interne en externe coaching wordt op elkaar afgestemd en ligt in het verlengde van de mentoring door de leider(s).